Edukacja wizualna

Info

Edukacja wizualna zajmuje się patrzeniem i obrazami. Bliżej jej do edukacji społecznej niż artystycznej czy medialnej (choć sztuka i media są dla niej ważnymi narzędziami). Może służyć lepszemu wzajemnemu rozumieniu różnych grup i osób, odkrywaniu procesów i relacji społecznych, zauważaniu i analizie zjawisk, a także stwarzaniu reprezentacji przez społeczności i grupy, które są jej z różnych powodów pozbawione.

Zobacz też efekty projektów: „Seminarium wizualne”,

 


Wizualny Eksperyment Muzealny



oraz publikację Fundacji Evensa: Media Literacy in Europe:
Visual literacy – how to think and act with images.

 

Edukacja wizualna to raczej ćwiczenie umiejętności niż zdobywanie wiedzy, choć wiedzę z pewnością poszerza o nowe perspektywy. Dobrą metaforą edukacji wizualnej jest umiejętność zadania pytania „co widzę?” w sytuacji na pozór oczywistej. W tym sensie edukacja wizualna wiąże się z kompetencją krytycznego patrzenia, które można rozumieć podobnie do krytycznego myślenia – jako umiejętność dociekania, sprawdzania, a jeśli to konieczne, również podważania informacji prezentowanych jako pewne.

Edukacja wizualna może polegać na:

  • pokazywaniu tego, czego nie widać: przez wzmożenie uwagi, wskazywanie palcem, oznaczanie, odsłanianie, gromadzenie, udostępnianie itp.
  • dekonstruowaniu automatyzmu postrzegania, czyli próbie patrzenia na rzeczywistość tak, jakbyśmy wszystko widzieli bez znajomości kontekstu
  • podważaniu przekonania, że obrazy mówią same za siebie i wszyscy widzimy tak samo
  • przekierowaniu uwagi na to, co marginalizowane
  • łączeniu tego, co artystyczne, aktywistyczne, badawcze, z życiem codziennym
  • pokazywaniu procesu widzenia jako relatywnego/subiektywnego/zależnego od kontekstu
  • zachwianiu perspektywy: to zachęcanie do tego, by uważnie oglądać z każdej strony, zamiast patrzeć frontalnie, podchodzić bliżej, a nie stać w miejscu, by wynajdywać pęknięcia i detale, które miały pozostać niezauważone
  • autorefleksji, czyli zdolności do zwrócenia uwagi na siebie i poddaniu analizie swoich własnych zachowań i punktów widzenia
  • celowym tworzeniu napięć po to, aby dzięki nim uwidaczniać ważne sprawy i tematy
  • rozjaśnianiu rozumianym jako zrównywanie poziomu wiedzy i świadomości
  • analizie obrazów, rozumianych szeroko i wielomedialnie
  • ćwiczeniu się w zamianie punktu widzenia
  • tworzeniu alternatywnych narracji, również fikcyjnych, które problematyzują realne zjawiska
  • ćwiczeniu dystansu rozumianego jako spojrzenie z góry, pozwalające dostrzec zależności między zjawiskami
  • edukowaniu w sposób otwarty i niepouczający
  • działaniu opierającym się na praktykowaniu uważnego patrzenia, przyglądania się szczegółom, ale też zrywaniu kolejnych warstw
  • otwartości na poszukiwanie nowych form: czasem lepiej w sposób metaforyczny czy symboliczny wyrażać treści, które inaczej byłyby podane zbyt nachalnie
  • uznawaniu, że przeoczeniem jest uznawanie czegokolwiek za oczywiste dla wszystkich
  • przechwytywaniu tego, co oficjalne, do reprezentowania tego, co oddolne
  • szukaniu dziury w całym i dzieleniu włosa na czworo: nawet za cenę uznania, że jest się osobą niegrzeczną
  • konfrontacji z wyobrażeniami, wyrobionymi przekonaniami odbiorców, rozmowie i namyśle nad często skrajnie odmiennym punktem widzenia
  • podważaniu wyobrażenia świadomości zbiorowej kształtowanego według stereotypowego myślenia

Edukacja wizualna może służyć między innymi do:

  • krytycznego uczestnictwa w życiu społecznym z wykorzystaniem narzędzi wizualnych
  • wzmacniania postawy empatycznej, polegającej na próbie zrozumienia motywacji osób mających odmienną perspektywę
  • zebrania w jednym miejscu śladów czegoś, co umyka uwadze, bo jest rozproszone
  • ujawniania miejsc, procesów, osób, kwestii i mechanizmów, które przeoczamy
  • rozumienia, że obrazy i media wizualne potrzebują interpretacji
  • otwierania się na nowe/inne perspektywy
  • stawiania pytań o to, co pozornie jest oczywiste, jak norma, władza, płeć
  • wprowadzania w sferę publiczną ważnych tematów
  • zobaczenia wykluczenia, marginalizacji i nierówności
  • oduczania się tego, czego byliśmy uczeni i do czego się przyzwyczailiśmy
  • rozszczelniania sposobów opowiadania o świecie
  • tworzenia obrazów, których funkcją nie jest porządkowanie informacji, a ich problematyzowanie
  • tworzenia sytuacji namysłu, które może skutkować bardziej świadomym działaniem, np. w obszarze mediów społecznościowych, ale też w przestrzeni publicznej i szeroko rozumianej rzeczywistości społecznej
  • pogłębiania rozumienia tego, na co patrzymy, zadawanie sobie pytań o działanie tego, co tworzymy, znajdowania powiązań między zjawiskami i poszerzania horyzontów dzięki działaniom i obserwacjom
  • dostrzegania umowności podziałów i społecznych konwencji

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce lub konfiguracji usługi.